Rekordy biegowe — świat i Polska w jednej tabeli

Rekord świata na 100 metrów wynosi 9,58 s — Usain Bolt, Berlin, 16 sierpnia 2009. Maraton po raz pierwszy przebiegnięto oficjalnie poniżej dwóch godzin 26 kwietnia 2026 w Londynie: 1:59:30 Sabastiana Kimaru Sawe. Niżej stoi komplet — od sześćdziesiątki w hali po maraton, świat i Polska, kobiety i mężczyźni, z datą, miejscem, nazwiskiem i statusem ratyfikacji przy każdym wyniku.

Stan danych i jak czytać status

Przepisy World Athletics mówią wprost: żaden wynik nie jest rekordem, dopóki federacja go nie ratyfikuje. Dlatego w tabelach niżej obowiązujący rekord i szybszy, ale jeszcze niezatwierdzony rezultat stoją osobno. To nie jest formalność — sprawdzane są wtedy legalność zawodów, pomiar czasu, wiatr, homologacja trasy i kontrola antydopingowa, a wniosek trzeba złożyć w ciągu 30 dni od biegu.

Rekordy świata mężczyzn — stadion i szosa

Trzy wyniki szybsze od powyższych istnieją, ale rekordami jeszcze nie są i tak trzeba je opisywać: 2:11,83 Emmanuela Wanyonyiego na 1000 m (Monako, 10 lipca 2026), 3:42,66 Josha Kerra na mili (Londyn, 18 lipca 2026) i 57:20 Jacoba Kiplimo w półmaratonie (Lizbona, 8 marca 2026). Do zakończenia procedury obowiązują wyniki z tabeli. Wszystkie pozostałe pozycje w tej i w następnej tabeli są ratyfikowane.

Sześćdziesiątki na stadionie się nie biega — to konkurencja wyłącznie halowa i rekord na tym dystansie znajdziesz w sekcji halowej. Jak wynik Bolta wygląda na tle zwykłego biegacza, pokazuje tekst o średnim czasie na 100 metrów, a historię tej konkurencji razem z granicą wiatru i tym, dlaczego postęp na setce praktycznie się zatrzymał — rekord świata na 100 metrów.

Rekordy świata kobiet — stadion i szosa

Na biegach ulicznych World Athletics prowadzi dwie osobne listy: dla biegów ze wspólnym startem mężczyzn i dla biegów wyłącznie kobiecych. To nie jest zbędne rozróżnienie — w mieszanej stawce dużo łatwiej o towarzystwo do prowadzenia tempa, a to potrafi być warte kilka minut.

Jeden wiersz w tej tabeli jest polski i mało kto o tym pamięta: rekord świata w półmaratonie kobiet w biegu kobiecym padł w Gdyni, na mistrzostwach świata 17 października 2020 roku.

Rekordy świata w hali

W bazie World Athletics konkurencje halowe figurują dziś pod nazwą „Short Track”, w przepisach nadal jako rekordy halowe. Sześćdziesiątka jest konkurencją wyłącznie halową i nie ma odpowiednika na stadionie. W drugą stronę: 10 000 m, półmaratonu i maratonu w hali się nie rozgrywa, więc rekordów na tych dystansach po prostu nie ma. Setki w hali również się nie biega. Wszystkie wyniki w obu tabelach niżej są ratyfikowane; jedyny wyjątek opisujemy pod nimi.

Mężczyźni

Daty przy Ingebrigtsenie nie są pomyłką: 1500 m i milę pobił tego samego dnia, na jednym mityngu w Liévin.

Kobiety

Irina Priwałowa wyrównała swój wynik 6,92 dwa lata później, znowu w Madrycie, 9 lutego 1995 roku. Na 800 m obowiązuje 1:55,82 Jolandy Čeplak — 1:54,87 Keely Hodgkinson z Liévin z 19 lutego 2026 czeka na ratyfikację.

Sześćdziesiątka jest w Polsce przede wszystkim dystansem szkolnym i tam wygląda zupełnie inaczej — typowe czasy uczniów klasa po klasie zebraliśmy przy biegu na 60 metrów.

Rekordy Polski — stadion

Stan tabel PZLA na 31 grudnia 2025. Brak oznaczenia w tabeli PZLA znaczy, że rekord jest ratyfikowany i obowiązujący na ten dzień — dotyczy to wszystkich czterech tabel polskich na tej stronie. Cztery poprawki z 2026 roku, których w oficjalnych tabelach jeszcze nie ma, wypisaliśmy w osobnej sekcji niżej.

Mężczyźni

Kobiety

Halowe rekordy Polski

Mężczyźni

Kobiety

Cztery rekordy Polski z 2026 roku poza oficjalną tabelą

PZLA nie wydał jeszcze tabel ze stanem nowszym niż 31 grudnia 2025. Te cztery wyniki są potwierdzone komunikatami federacji, ale w oficjalnym zestawieniu ich nie ma i żaden nie jest jeszcze ratyfikowany — procedura ruszy dopiero po sezonie, w cyklu ze stycznia 2027.

Klaudia Kazimierska poprawiła w 2026 roku rekord Polski na milę dwa razy i są to dwa różne rekordy — halowy w lutym w Nowym Jorku i stadionowy w lipcu w Eugene. Na pozostałych dystansach objętych tabelami wyżej rekord Polski w sezonie 2026 nie padł; to wynik przeglądu komunikatów PZLA, a nie brak sprawdzenia. Poza tymi tabelami zmienił się jeszcze rekord na 10 kilometrach ulicznych — piszemy o nim niżej, przy historii poprawek.

Ile to naprawdę jest — tempo i prędkość

Sama liczba niewiele mówi, dopóki nie przełoży się jej na tempo, którym mierzy się własne treningi. Poniżej przeliczenia wybranych rekordów świata. W sprintach tempo w minutach na kilometr jest wartością czysto teoretyczną — nikt nie utrzymuje takiej prędkości przez kilometr.

Dwa wiersze warto zestawić ze sobą osobno. Rekordzista świata biegnie maraton szybciej niż przeciętny amator biegnie pojedynczy kilometr — 2:49,9 na kilometr, czterdzieści dwa razy z rzędu. A najszybszy Polak w historii pokonał ten sam dystans w tempie 3:01,5, czyli w tempie, które wielu biegaczy zna z interwałów, tyle że utrzymanym przez ponad dwie godziny. Własne tempo przeliczysz w przeliczniku tempa, a to, jak wypada na tle zwykłej stawki, sprawdzisz w tabeli średnich czasów. Co konkretnie znaczy 3:26,00 dla kogoś, kto trenuje na bieżni, pokazujemy przy dobrym czasie na 1500 metrów.

Jak poprawiano najważniejsze rekordy

Maraton — bariera dwóch godzin. Poprzednim rekordem było 2:00:35 Kelvina Kiptuma z Chicago 2023. Wcześniej, w 2019 roku w Wiedniu, Eliud Kipchoge przebiegł dystans w 1:59:40 — i ten wynik rekordem nigdy nie był, bo tamten bieg nie spełniał warunków stawianych zawodom rekordowym. Dopiero 26 kwietnia 2026 w Londynie Sabastian Kimaru Sawe zrobił to w normalnym, otwartym maratonie: 1:59:30, o 65 sekund lepiej od Kiptuma i z ratyfikacją. Skąd w ogóle wzięło się te 42 195 metrów, wyjaśniamy w historii dystansu, a ile ten sam dystans zajmuje zwykłemu biegaczowi — w zestawieniu średnich czasów maratonu.

1000 m — rekord, który stał prawie dwadzieścia siedem lat. 2:11,96 Noaha Ngeny z Rieti pochodzi z 5 września 1999 roku. Dopiero 10 lipca 2026 w Monako Emmanuel Wanyonyi zbiegł poniżej tej wartości — o trzynaście setnych sekundy. Do zakończenia ratyfikacji obowiązuje wynik Ngeny. Sam dystans i to, jak wypada w polskiej szkole, opisaliśmy przy biegu na 1000 metrów.

Mila — te same dwadzieścia siedem lat. 3:43,13 Hichama El Guerrouja z Rzymu (7 lipca 1999) przetrwało do 18 lipca 2026, kiedy Josh Kerr przebiegł milę w 3:42,66 w Londynie. Też czeka na zatwierdzenie.

Rekordy, które trzymają się dekadami. 1:53,28 Jarmili Kratochvílovej na 800 m stoi od 26 lipca 1983 roku, czyli ponad czterdzieści trzy lata. 47,60 Marity Koch na 400 m — od października 1985. Oba rekordy Florence Griffith Joyner na 100 i 200 m pochodzą z 1988 roku. Po polskiej stronie jest podobnie: 10,00 Mariana Woronina to czerwiec 1984, 10,93 Ewy Kasprzyk — czerwiec 1986, a 27:53,61 Jerzego Kowola na 10 000 m stoi od 29 sierpnia 1978 roku, czyli od czterdziestu ośmiu lat; PZLA potwierdzał to jeszcze w sierpniu 2026.

Najstarszy nieolimpijski rekord Polski padł niedawno. 2 września 2025 w Trewirze dwudziestojednoletni Kamil Herzyk przebiegł 3000 m w 7:40,22 i wymazał z tabel wynik Bronisława Malinowskiego 7:42,4 z Oslo 1974 — rekord starszy od samego rekordzisty o pokolenie. Herzyk poprawił przy okazji swoją życiówkę o blisko dziewiętnaście sekund. Co ten wynik znaczy w zestawieniu z czasami amatorów, pokazuje tekst o biegu na 3 kilometry.

Dwa polskie akcenty w rekordach świata. 25 sierpnia 2024 Jakob Ingebrigtsen ustanowił rekord świata na 3000 m w Chorzowie, na Stadionie Śląskim. A 17 października 2020 w Gdyni, na mistrzostwach świata w półmaratonie, padły w jednym biegu dwa rekordy naraz: Peres Jepchirchir ustanowiła rekord świata w biegu kobiecym (1:05:16), a Krystian Zalewski pobił rekord Polski (1:01:32).

Jak World Athletics zatwierdza rekord

Procedura jest opisana w przepisach federacji, w części poświęconej rekordom świata. Najważniejsze warunki:

• Zawody muszą być prawdziwymi zawodami — wcześniej zaplanowanymi, ogłoszonymi i autoryzowanymi przez krajową federację, przeprowadzonymi zgodnie z przepisami. W konkurencji indywidualnej musi wystartować co najmniej trzech zawodników.
• Wiatr. Do 200 m włącznie na stadionie trzeba przedłożyć pomiar. Jeżeli średnia prędkość wiatru w kierunku biegu przekracza +2,0 m/s, wynik nie jest ratyfikowany. W hali wiatru się nie mierzy — dlatego tabele halowe nie mają tej kolumny.
• Pomiar czasu. Do 800 m włącznie ratyfikowane są wyłącznie wyniki z pomiaru w pełni automatycznego, z fotofiniszem i wykonanym testem zerowym. Do 400 m włącznie wymagane są bloki podłączone do certyfikowanego systemu kontroli startu, z czasami reakcji w wynikach. Biegi uliczne dopuszczają także pomiar ręczny lub transponderowy.
• Kontrola antydopingowa. Zawodnik musi się jej poddać bezpośrednio po zakończeniu konkurencji, a próbki z konkurencji od 400 m wzwyż są dodatkowo badane pod kątem środków stymulujących erytropoezę. Brak kontroli, kontrola przeprowadzona niezgodnie z przepisami, próbka nienadająca się do analizy albo pozytywny wynik — każda z tych rzeczy z osobna wyklucza ratyfikację.
• Obiekt. Stadion musi mieć certyfikat federacji; dla dystansów od 200 m bieżnia nie może być dłuższa niż 402,3 m, a promień łuku większy niż 50 m. W hali bieżnia okrężna ma nie więcej niż 201,2 m długości nominalnej, promień łuku na odcinku o stałym przechyle nie więcej niż 27 m, a proste co najmniej 30 m.
• Termin. Wniosek na oficjalnym formularzu składa się w ciągu 30 dni od zawodów, razem z programem, pełnymi wynikami i zdjęciem z fotokomórki.

Przepis zawiera też klauzulę, o której rzadko się pamięta: jeśli zawodnik przyzna się, że kiedykolwiek przed ustanowieniem rekordu stosował wówczas zakazaną substancję lub metodę, rekord przestaje być uznawany.

Dlaczego rekord z szosy i rekord z bieżni to dwie różne rzeczy

Dziesięć kilometrów na bieżni i dziesięć kilometrów ulicami miasta to dwa osobne rekordy, bo to dwa osobne warunki startu. Na stadionie wszystko jest znormalizowane: certyfikowany obiekt, ta sama nawierzchnia, ten sam promień łuku. Na szosie trasę trzeba dopiero zhomologować i to właśnie tu odpada najwięcej szybkich wyników.

Warunki homologacji trasy, w skrócie:

• pomiaru dokonuje mierniczy z licencją klasy „A” lub „B”;
• start i meta nie mogą być oddalone w linii prostej o więcej niż 50% dystansu biegu — to eliminuje trasy „z wiatrem w plecy”;
• łączny spadek między startem a metą nie może przekraczać 1 metra na kilometr, czyli około 42 metrów na całym maratonie;
• trasę weryfikuje ponownie inny mierniczy klasy „A”, chyba że pierwotny pomiar wykonało dwóch uprawnionych.

Stąd bierze się znak § w tabelach PZLA, którym federacja oznacza wyniki nieregulaminowe. Dwa takie wyniki są w polskich tabelach i oba są szybsze od aktualnych rekordów: 1:01:03 Grzegorza Gajdusa w półmaratonie (Las Vegas, 11 lutego 1996) — trasa miała 213 metrów spadku, czyli mniej więcej dziesięć razy więcej, niż limit dopuszcza na półmaratonie — oraz 2:24:18 Wandy Panfil w maratonie (Boston, 15 kwietnia 1991). PZLA notuje je osobno, ale rekordami one nie są.

Ta sama zasada zdyskwalifikowała wiedeński bieg Kipchoge z 2019 roku. Nie chodziło o czas ani o formę zawodnika — chodziło o to, że nie były to zawody w rozumieniu przepisu.

Różnica między szosą a bieżnią bywa też widoczna w tempie zmian. Rekord Polski kobiet na 10 kilometrów ulicznych, 32:00 Elżbiety Glinki z Warszawy z 11 listopada 2025, został poprawiony już 11 stycznia 2026 w Walencji — i to przez dwie zawodniczki naraz, Glinkę (31:48) i Aleksandrę Lisowską (31:51). Oba wyniki PZLA opatruje gwiazdką ratyfikacyjną.

Rekord, przy którym trzeba powiedzieć o dopingu

Rekord świata kobiet w maratonie w biegu mieszanym — 2:09:56 Ruth Chepngetich z Chicago z 13 października 2024 — obowiązuje i jest ratyfikowany. Jednocześnie zawodniczka otrzymała w październiku 2025 trzyletnią dyskwalifikację za doping: w próbce z 14 marca 2025 wykryto hydrochlorotiazyd w stężeniu około 3800 ng/ml przy dopuszczalnym progu 20 ng/ml. Karę skrócono z czterech lat po przyznaniu się, powrót do startów przypada na kwiecień 2028. Unieważnieniu podlegają wyniki od 14 marca 2025, a rekord pochodzi sprzed tej daty i dlatego pozostaje w mocy.

Piszemy o tym wprost z dwóch powodów. Po pierwsze, tabela rekordów bez tej informacji byłaby niepełna. Po drugie, w sieci krąży twierdzenie, że rekord anulowano — nie anulowano, i powtarzanie tego jest równie nieuczciwe co przemilczenie sprawy.

Czego w tych tabelach nie ma

Zakres jest świadomie zawężony do biegów gładkich, seniorskich, na trzynastu dystansach. Nie ma tu więc:

• rekordów w kategoriach wiekowych — U18, U20, U23 ani weteranów;
• płotków, sztafet, chodu i biegu z przeszkodami — to osobne konkurencje z osobnymi tabelami;
• rekordów kontynentalnych, olimpijskich i mistrzostw — sprawdzaliśmy wyłącznie kategorię rekordów świata;
• rekordów świata na 5 i 10 km ulicznych — nie weryfikowaliśmy ich u źródła przy tej aktualizacji, więc ich nie podajemy;
• rekordu Polski mężczyzn na 5000 m z drugiego źródła — 13:17,69 Bronisława Malinowskiego ze Sztokholmu (5 lipca 1976) pochodzi z tabeli PZLA i tylko z niej; przy następnym przeglądzie chcemy mieć drugie potwierdzenie, zanim zaczniemy komentować jego wiek.

Jeżeli szukasz konkretnej z tych rzeczy, jedynym uczciwym adresem są World Athletics i PZLA. Wpisanie takiej liczby z pamięci zajęłoby nam sekundę i byłoby warte tyle samo.

Źródła

Wszystkie pozycje sprawdzone 7 sierpnia 2026.

• World Athletics, baza rekordów świata — <https://worldathletics.org/records/by-category/world-records>
• World Athletics, Competition Rules, Book C – C1.1, część III „World Records” (Rule 31–32)
• PZLA, Rekordy Polski — tabela oficjalna, stan na 31 grudnia 2025 (PDF)
• PZLA, Halowe rekordy Polski — tabela oficjalna, stan na 31 grudnia 2025 (PDF)
• PZLA, dział „Rekordy Polski” oraz komunikaty z sezonu 2026 (Wyderka, Kazimierska, Herzyk, Glinka i Lisowska) — <https://www.pzla.pl/kategoria/227-rekordy-polski>
• World Athletics, relacja z maratonu londyńskiego 2026 i potwierdzenie ratyfikacji wyniku Sabastiana Sawe
• Komunikaty o dyskwalifikacji Ruth Chepngetich (CNN, ESPN, październik 2025)

Następny przegląd tej strony: listopad 2026.

Najczęstsze pytania