Trzy rzeczy, które rozstrzygają
- Najpierw wyklucz naczynia. Jednostronny obrzęk łydki, ocieplenie i ból przy chodzeniu to nie jest temat treningowy — to lekarz tego samego dnia, a przy duszności numer alarmowy.
- Rozstrzyga miejsce i sytuacja. Punkt na ścięgnie po wewnętrznej albo zewnętrznej stronie to przyczep zginacza, ból głęboko z boku, który przychodzi na zbiegu, to trop mięśnia podkolanowego, a uczucie napięcia w środku dołu to trop torbieli.
- Torbiel Bakera u dorosłych rzadko jest samodzielnym problemem — zwykle sygnalizuje coś w stawie. Leczenie samej torbieli bez ustalenia przyczyny niewiele zmienia.
„Pod kolanem” to dwa różne miejsca — najpierw ustal, o które chodzi
Ból pod kolanem u biegacza, rozumiany jako ból z tyłu kolana, w dole podkolanowym, ma najczęściej jedną z pięciu przyczyn: przeciążone ścięgno mięśnia półbłoniastego, ścięgno mięśnia dwugłowego uda, mięsień podkolanowy, torbiel Bakera albo tylną część łąkotki. Rozdziela je miejsce, które wskazujesz palcem, i sytuacja, w której boli — zbieg, przyspieszenie, głębokie zgięcie czy bezruch. Zanim jednak zaczniesz szukać swojego wiersza w tabeli, wyklucz jedną rzecz, która z bieganiem nie ma nic wspólnego: przez środek dołu podkolanowego biegnie duża żyła i jej zakrzepica też boli „pod kolanem”.
Druga sprawa to samo słowo. „Pod kolanem” ludzie mówią o dwóch miejscach: o tyle kolana i o przodzie goleni tuż poniżej rzepki. To zupełnie inne struktury i inne teksty.
| Gdzie wskazujesz | Co to zwykle jest | Gdzie szukać dalej |
|---|---|---|
| Z przodu, punkt na dolnym brzegu rzepki, gorzej przy przysiadach, skokach i zbiegach | tendinopatia więzadła rzepki | mapa objawu przy bólu kolana przy kucaniu i wstawaniu |
| Z przodu, wypukłość kości kilka centymetrów poniżej rzepki, u nastolatka w okresie wzrostu | zmiany na guzowatości piszczeli | ten sam tekst; u nastolatka lekarz rodzinny lub ortopeda |
| Z przodu, rozlanie wokół rzepki, nie da się wskazać palcem | ból rzepkowo-udowy | kolano biegacza |
| Po wewnętrznej stronie, na piszczeli, 4–6 cm poniżej szpary stawu | zespół gęsiej stopki | gęsia stopka |
| Z tyłu, w dole podkolanowym albo na jego brzegach | pięć przyczyn z tego tekstu | czytaj dalej |
Tył kolana to jedyna okolica stawu, do której nie sięga ani kolano biegacza, ani zespół pasma biodrowo-piszczelowego. Dlatego ból w tym miejscu tak często kończy się ćwiczeniami z niewłaściwego tekstu.
Czerwone flagi — kiedy iść do lekarza
Tył kolana to także naczynia i nerwy. Nie zgaduj, jeśli:
- łydka po tej samej stronie jest spuchnięta, cieplejsza, bolesna przy ucisku, boli przy chodzeniu, a obwód różni się od drugiej nogi o ponad 3 cm — lekarz rodzinny albo SOR tego samego dnia, bo tak wygląda podejrzenie zakrzepicy żył głębokich; nie roluj i nie testuj nogi ćwiczeniami
- do bólu nogi dołącza duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią albo przyspieszony oddech w spoczynku — numer alarmowy 112
- w dole podkolanowym był wyczuwalny miękki guz, a nagle pojawił się ostry ból i obrzęk łydki — lekarz tego samego dnia; pęknięta torbiel wygląda jak zakrzepica i w domu nie da się ich odróżnić
- kolano spuchło w ciągu kilku godzin po skręcie lub upadku — ortopeda w ciągu 1–2 dni
- nie jesteś w stanie obciążyć nogi i przejść czterech kroków — SOR tego samego dnia
- kolano blokuje się, przeskakuje albo nie daje się do końca wyprostować — ortopeda w ciągu tygodnia
- przy wysiłku łydka drętwieje, stopa robi się zimna lub blada, a po zatrzymaniu wszystko wraca do normy — lekarz przed kolejnym treningiem, w ciągu kilku dni, bo to trop naczyniowy, nie mięśniowy
- stopa zaczyna opadać albo zahacza palcami o podłoże — lekarz tego samego dnia
- czujesz drętwienie albo mrowienie schodzące na łydkę i stopę — lekarz przed kolejnym treningiem, w ciągu kilku dni
- kolano jest gorące, zaczerwienione, a do tego masz gorączkę — lekarz rodzinny lub SOR tego samego dnia
- ból nie zmniejsza się mimo dwóch tygodni bez biegania albo budzi Cię w nocy — fizjoterapeuta lub ortopeda w ciągu 2 tygodni. Przy powoli narastającym bólu na brzegu dołu podkolanowego, bez obrzęku łydki i bez blokowania, pierwszym kontaktem jest fizjoterapeuta.
Zakrzepica żył głębokich nie wybiera ludzi niewysportowanych. Ryzyko rośnie po długiej podróży w jednej pozycji — samochodem albo samolotem na zawody — po zabiegu operacyjnym, przy unieruchomieniu nogi, w ciąży i połogu, przy chorobie nowotworowej i przy hormonalnej antykoncepcji. Zakrzepica obejmująca żyłę podkolanową zwykle daje objawy i niesie duże ryzyko zatorowości płucnej [6]. Jeśli któryś z tych czynników Cię dotyczy, a łydka spuchła po jednej stronie, nie szukasz odpowiedzi w tabeli niżej, tylko dzwonisz.
Mapa tyłu kolana — pięć przyczyn w jednej tabeli
Usiądź, zegnij kolano do mniej więcej 90 stopni i obmacaj tył. Po bokach dołu podkolanowego wyczujesz dwa napięte pasma: po wewnętrznej stronie ścięgna mięśni półścięgnistego i półbłoniastego, po zewnętrznej ścięgno dwugłowego uda schodzące do głowy strzałki. Środek dołu jest miękki — tam leżą naczynia i nerw, i tam nie uciska się mocno.
| Gdzie dokładnie | Kiedy boli najbardziej | Co jeszcze pasuje | Co to może być | Dokąd dalej |
|---|---|---|---|---|
| Tył i strona wewnętrzna, na ścięgnie tuż przy piszczeli | przyspieszenia, podbiegi, zginanie kolana z oporem | sztywność po biegu, punkt do wskazania palcem | przeciążenie ścięgna mięśnia półbłoniastego | fizjoterapeuta |
| Tył i strona zewnętrzna, ścięgno schodzące do głowy strzałki | sprinty, końcówki szybkich odcinków, zginanie z oporem | ból na ścięgnie, nie w stawie | przeciążenie ścięgna mięśnia dwugłowego uda | fizjoterapeuta |
| Tył i strona zewnętrzna, głębiej, blisko szpary stawu | zbiegi i schodzenie w dół; podbieg boli mało albo wcale | często po długim zejściu w górach | przeciążenie mięśnia podkolanowego | fizjoterapeuta; przy blokowaniu ortopeda |
| Środek i strona wewnętrzna dołu, uczucie napięcia, nie punktu | pełne zgięcie i pełny wyprost, kucanie | miękki guz, wyraźniejszy przy wyprostowanej nodze; często po czterdziestce | torbiel Bakera — zwykle objaw innego problemu w stawie | lekarz rodzinny lub ortopeda |
| Głęboko w szparze stawu, z tyłu, zwykle po stronie wewnętrznej | głębokie kucanie, wstawanie z kucnięcia, obrót na obciążonej nodze | blokowanie, przeskakiwanie, nawracający obrzęk | uszkodzenie tylnej części łąkotki | ortopeda |
Tabela nie stawia rozpoznania. Porządkuje obserwacje tak, żebyś wiedział, z czym iść i jak szybko. Wiersze potrafią współistnieć, a szósta możliwość — naczyniowa — stoi w ramce wyżej, a nie w tabeli, bo nie jest kontuzją.
1. Ścięgno półbłoniaste — tył i strona wewnętrzna
Mięsień półbłoniasty należy do grupy kulszowo-goleniowej i kończy się szerokim przyczepem na tylno-przyśrodkowej części piszczeli, tuż pod stawem. Otacza go kaletka, więc ból może pochodzić ze ścięgna, z kaletki albo z obu naraz. Przegląd opisujący tę dolegliwość nazywa ją rozpoznaniem stosunkowo rzadkim, ale typowym właśnie u biegaczy i wynikającym z przeciążenia [2].
Jak się zachowuje: ból punktowy na ścięgnie po wewnętrznej stronie tyłu kolana, gorszy przy szybkim bieganiu, na podbiegach i przy zginaniu kolana z oporem, np. w ćwiczeniu z gumą. Od gęsiej stopki różni go miejsce — gęsia stopka leży z przodu, na piszczeli, kilka centymetrów niżej, a półbłoniasty z tyłu.
Czego się spodziewać po leczeniu: autorzy przeglądu przyznają wprost, że badań nad leczeniem tej jednostki jest bardzo mało, więc postępowanie przenosi się z innych tendinopatii — rehabilitacja jest podstawą, z naciskiem na siłę mięśni kulszowo-goleniowych, kontrolę ruchu i stopniowe obciążanie ścięgna [2].
2. Ścięgno dwugłowe — tył i strona zewnętrzna
Dwugłowy uda to jedyny mięsień grupy kulszowo-goleniowej, który kończy się po zewnętrznej stronie — na głowie strzałki. Przeciążenie jego dolnego przyczepu daje ból na wyczuwalnym ścięgnie z tyłu i z boku kolana, nasilany sprintem, końcówkami szybkich odcinków i zginaniem kolana z oporem.
Problemy dolnych przyczepów mięśni kulszowo-goleniowych są rzadsze niż urazy w ich górnej części, pod pośladkiem, i w zależności od tego, które ścięgno jest zajęte, bolą po wewnętrznej albo zewnętrznej stronie kolana [3]. Ostre zerwanie dolnego przyczepu dwugłowego zdarza się głównie przy urazach wysokoenergetycznych i wtedy nie jest tematem na ten tekst — to sprawa dla ortopedy od razu.
Ważne rozgraniczenie: ból z boku kolana, nad kością udową, pojawiający się zawsze po podobnym dystansie i mijający po zatrzymaniu, to obraz pasma biodrowo-piszczelowego. W tekście o ITBS ten wiersz stoi w tabeli jako osobna możliwość — ból bardziej z tyłu i niżej, przy głowie strzałki, prowokowany zginaniem kolana z oporem.
3. Mięsień podkolanowy — ból, który przychodzi na zbiegu
Niedziela w górach. Podejście na grzbiet poszło spokojnie, pół godziny po grani też. Kłopot zaczyna się w połowie zejścia: coś kłuje z tyłu i z boku kolana, głęboko, przy każdym kroku w dół. Na krótkim podejściu po drodze nie boli prawie wcale. Na płaskim parkingu też nie. Nazajutrz schody w dół są nieprzyjemne, schody w górę — normalne.
Ten wzorzec opisano już w latach 70. W serii przypadków zapalenia pochewki ścięgna mięśnia podkolanowego biegacze zgłaszali początek objawów na zbiegach, a nie na podbiegach, a osoby chodzące po górach z plecakiem — dopiero pod koniec długiego, szybkiego zejścia. Typowym pacjentem był ktoś po trzydziestce, kto biegał kilka kilometrów i nagle podkręcił tempo oraz dystans, zwłaszcza w dół. Autor zwracał też uwagę, że dolegliwość bywała mylona z uszkodzeniem łąkotki bocznej i kończyła się niepotrzebnym zabiegiem [4].
Mechanizm: mięsień podkolanowy to mały mięsień leżący głęboko z tyłu kolana, który razem z czworogłowym hamuje zsuwanie się kości udowej do przodu po piszczeli, gdy kolano ugina się pod obciążeniem. Na zbiegu tego hamowania jest najwięcej. Dlatego przy tym bólu zbiegi wypadają z planu pierwsze i wracają ostatnie — zasady wprowadzania zbiegów rozpisaliśmy przy technice podbiegów i zbiegów.
4. Torbiel Bakera — napięcie, a nie punkt
Torbiel Bakera to wypełniona płynem, rozciągnięta kaletka w dole podkolanowym, najczęściej ta leżąca między głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki a ścięgnem półbłoniastego. Ta kaletka jest wyjątkowa, bo łączy się ze stawem kolanowym otworem w torebce stawowej. Gdy w kolanie zbiera się płyn, ten otwór działa jak zawór i płyn przechodzi do kaletki łatwiej, niż z niej wraca [1].
Najważniejsza informacja dla biegacza: u dorosłych torbiel rzadko występuje sama. Najczęściej towarzyszy innemu problemowi w stawie — zmianom zwyrodnieniowym, uszkodzeniu łąkotki albo chorobie zapalnej stawów [1]. Torbiel jest więc zwykle objawem, a nie przyczyną. Leczenie samej torbieli bez ustalenia, co ją napędza, przypomina wycieranie podłogi pod cieknącym kranem.
Jak się zachowuje: uczucie pełności i napięcia z tyłu kolana, a nie punkt do wskazania palcem; ograniczenie pełnego zgięcia i wyprostu; czasem wyczuwalny miękki guz po wewnętrznej stronie dołu podkolanowego, wyraźniejszy przy wyprostowanej nodze. Potwierdza ją badanie ultrasonograficzne albo rezonans [1].
Najważniejsza pułapka: torbiel może pęknąć. Płyn wylewa się wtedy między mięśnie łydki i daje nagły ból, obrzęk i tkliwość łydki — obraz, który w piśmiennictwie ma nazwę rzekomego zapalenia żył, bo wygląda jak zakrzepica [1]. W domu nie da się tych dwóch sytuacji odróżnić i dlatego obie trafiły do ramki z czerwonymi flagami z tym samym terminem: lekarz tego samego dnia.
5. Tylna część łąkotki — ból głęboko w stawie
Łąkotki to dwie półksiężycowate chrząstki między kością udową a piszczelą. Ich tylne części — rogi tylne — są najmocniej ściskane w głębokim zgięciu, dlatego uszkodzenie w tym miejscu boli z tyłu kolana, zwykle po stronie wewnętrznej, przy kucaniu, wstawaniu z kucnięcia i obrocie na obciążonej nodze.
W analizie 2002 urazów biegowych z poradni medycyny sportowej uszkodzenia łąkotki były czwartym najczęstszym rozpoznaniem, po bólu rzepkowo-udowym, zespole pasma biodrowo-piszczelowego i przeciążeniu rozcięgna podeszwowego [5]. W tym samym zestawieniu pacjenci z uszkodzeniem łąkotki byli wyraźnie starsi niż reszta badanych, co pasuje do degeneracji łąkotki narastającej z wiekiem, a nie do jednego urazu — rozłożyliśmy to przy bólu kolana przy kucaniu i wstawaniu.
Dwa objawy przenoszą sprawę od razu do ortopedy: prawdziwe blokowanie, czyli sytuacja, w której kolana nie da się wyprostować bez poruszania nim na boki, oraz nawracający obrzęk po wysiłku. Trzeszczenie bez bólu i bez obrzęku tego znaczenia nie ma.
Trzy obserwacje, z którymi warto przyjść na wizytę
Żadna z nich niczego nie rozpoznaje. Służą temu, żeby w gabinecie rozmawiać o konkretach i mieć punkt odniesienia za trzy tygodnie. Rób je na obu nogach.
- Palec: brzeg czy środek. Przy zgiętym kolanie przesuń palce po obu ścięgnach na brzegach dołu podkolanowego. Ból punktowy na ścięgnie to trop przyczepu. Ból w środku, rozlany, z uczuciem napięcia — trop torbieli albo stawu. Środka nie uciskaj mocno.
- Zbieg kontra podbieg. Przejdź albo przetruchtaj ten sam odcinek schodów lub pochyłej alejki w górę i w dół. Ból wyraźnie gorszy w dół przy spokojnym podejściu to wzorzec opisany przy mięśniu podkolanowym. Ból przy przyspieszeniu i podbiegu kieruje uwagę na ścięgna zginaczy.
- Obwód łydki. Zmierz obie łydki taśmą krawiecką w najszerszym miejscu, w tej samej odległości od rzepki. Różnica powyżej 3 cm na niekorzyść bolesnej nogi to nie jest informacja na wizytę planową, tylko powód do kontaktu z lekarzem tego samego dnia. Ten sam próg 3 cm stosujemy przy bólu łydki.
Co robić przez pierwsze dwa tygodnie
Jeśli ramka z czerwonymi flagami Cię nie dotyczy, a ból siedzi na brzegu dołu podkolanowego, cztery decyzje można podjąć od razu — są odwracalne i nie wymagają rozpoznania:
- Zetnij objętość, nie ruch. Przy bólu do 3 w skali 0–10, który nie narasta w trakcie biegu i nie pogarsza się następnego ranka, spokojne bieganie zwykle można utrzymać w zmniejszonym zakresie. Jeśli boli przy zwykłym chodzeniu — bieganie na razie do zera. To te same trzy kryteria, które stosujemy przy innych przeciążeniach kolana.
- Usuń bodziec, który boli. Przy wzorcu zbiegowym — zbiegi i schody w dół; przy wzorcu ścięgnistym — przyspieszenia, podbiegi i sprinty. Płasko, spokojnym tempem, w którym mówisz pełnymi zdaniami; jeśli nie wiesz, jakie to tempo, sprawdź je kalkulatorem stref tętna.
- Nie rozciągaj na siłę tyłu uda. Mocne rozciąganie przy wyprostowanym kolanie dociska przeciążone ścięgno do kości w miejscu przyczepu i podrażnia je, zamiast odciążać.
- Nie roluj dołu podkolanowego. Przebiegają tam naczynia i nerwy — tę samą zasadę podajemy przy rolowaniu dla biegaczy.
Leki przeciwbólowe stosuj zgodnie z ulotką i po rozmowie z farmaceutą — ze świadomością, że zagłuszony ból pozwala biegać na przeciążonej tkance i przedłużać problem.
Ćwiczenia: stopniowe obciążanie zginaczy kolana
Przy przeciążeniu ścięgien z pierwszych trzech wierszy tabeli podstawą jest to samo co przy innych tendinopatiach: stopniowe obciążanie, a nie odpoczynek do skutku [2]. Uczciwie: nie ma badania z randomizacją, które oceniałoby konkretny program ćwiczeń dla ścięgna półbłoniastego, dwugłowego czy mięśnia podkolanowego. Poniższy plan zbudowaliśmy z ogólnych zasad obciążania ścięgien i z anatomii tej okolicy. Nie dotyczy torbieli Bakera ani łąkotki — tam najpierw rozpoznanie.
| Faza | Tydzień | Ćwiczenia | Serie i powtórzenia | Częstotliwość |
|---|---|---|---|---|
| 1 — obciążenie bez prowokacji | 1–2 | izometryczne dociskanie pięty do podłogi przy kolanie ugiętym ok. 30°; mostek dwunóż ze stopami na podłodze; odwodzenie w leżeniu bokiem | 5 × 30 s / 3 × 12 / 3 × 15 | 5 × w tygodniu |
| 2 — obciążenie dynamiczne | 3–5 | mostek z piętami na krześle, obunóż, potem jednonóż; zginanie kolana z gumą; martwy ciąg na jednej nodze z plecakiem | 3 × 10 / 3 × 12 / 3 × 8 | 3 × w tygodniu |
| 3 — siła i szybkość | 6–8 | mostek jednonóż z piętą na krześle i przytrzymaniem 2 s; powolne opuszczanie tułowia w klęku z zablokowanymi stopami (3 s w dół); wykroki chodzone; po 8. tygodniu krótkie przebieżki | 3 × 8 / 3 × 5 / 3 × 10 na nogę | 2–3 × w tygodniu |
Zasady, na których ten plan stoi: ból do 3 w skali 0–10 w trakcie ćwiczenia jest dopuszczalny, jeśli następnego ranka wraca do stanu wyjściowego. Progresja idzie przez ciężar i tempo, nie przez liczbę powtórzeń. Jeśli rano jest gorzej — powtarzasz tydzień. Przy wzorcu zbiegowym zbiegi wracają dopiero po fazie 3, i to pojedynczo. Zestaw na resztę ciała znajdziesz w treningu siłowym dla biegacza, a kolejność powrotu do pełnej objętości — przy powrocie do biegania po kontuzji.
Najczęstszy błąd: rozciąganie i rolowanie „napiętego tyłu kolana”
Wygląda to zawsze podobnie. Coś ciągnie z tyłu kolana, więc wieczorem przychodzi mocne rozciąganie tyłu uda przy wyprostowanej nodze, a potem wałek pod kolano, „żeby rozluźnić”. Rano jest gorzej. Po tygodniu tego samego — jeszcze gorzej.
W tym schemacie siedzą trzy błędy naraz. Po pierwsze, rozciąganie przeciążonego ścięgna przy przyczepie dociska je do kości i podrażnia dokładnie to miejsce, które miało odpocząć. Po drugie, dół podkolanowy to okolica naczyń i nerwu, a nie mięsień do rozmasowania. Po trzecie i najważniejsze: jeśli to, co „ciągnie”, jest w rzeczywistości napięciem po torbieli albo — rzadziej, ale groźniej — obrzękiem po zakrzepicy, ani rozciąganie, ani wałek nie tylko nie pomogą, ale opóźnią właściwą decyzję.
Drugi wariant tego samego błędu: ćwiczenia z tekstu o kolanie biegacza na ból, który siedzi z tyłu. Plan na tor ruchu rzepki nie zmienia nic w ścięgnie leżącym po drugiej stronie stawu. Zanim wybierzesz ćwiczenia, wybierz wiersz w tabeli — a jeśli żaden nie pasuje, to jest dokładnie ten moment, w którym wizyta u fizjoterapeuty oszczędza miesiąc.
Co dalej
Jeśli po lekturze okazuje się, że ból siedzi z przodu, wróć do tabeli na początku — prowadzi do tekstów o kucaniu, o kolanie biegacza i o gęsiej stopce. Jeśli boli niżej, w samej łydce, zacznij od różnicowania czterech bólów łydki. Szerszy przegląd tego, co u biegaczy wysiada najczęściej, zebraliśmy w tekście o najczęstszych kontuzjach biegaczy, a cały dział — pod bólem i kontuzjami.
Źródła
- Herman A.M., Marzo J.M., Popliteal cysts: a current review, Orthopedics, 2014, 37(8):e678–e684, DOI 10.3928/01477447-20140728-52 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25102502
- Sederberg M., LaMarche L., Skinner L., Cushman D.M., Distal semimembranosus tendinopathy: A narrative review, PM&R, 2022, 14(8):1010–1017, DOI 10.1002/pmrj.12667 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34218525
- Koolmees D.S., Klott J.D., Poppe T.R., Bernholt D.L., Distal Hamstring Injuries and Disorders, Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons Global Research & Reviews, 2025, 9(9), DOI 10.5435/JAAOSGlobal-D-25-00248 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40972536
- Mayfield G.W., Popliteus tendon tenosynovitis, The American Journal of Sports Medicine, 1977, 5(1):31–36, DOI 10.1177/036354657700500106 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/848633
- Taunton J.E., Ryan M.B., Clement D.B., McKenzie D.C., Lloyd-Smith D.R., Zumbo B.D., A retrospective case-control analysis of 2002 running injuries, British Journal of Sports Medicine, 2002, 36(2):95–101, DOI 10.1136/bjsm.36.2.95 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11916889
- Frołow M., Zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych, Medycyna Praktyczna dla pacjentów (mp.pl), dostęp 2026-09-28 — mp.pl
Plan ćwiczeń w tym tekście nie pochodzi z badania z randomizacją, bo takiego dla tych ścięgien nie ma — zbudowaliśmy go z ogólnych zasad obciążania ścięgien i tak też należy go traktować. Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani fizjoterapeutą — zasady tworzenia i weryfikacji naszych treści opisaliśmy w polityce redakcyjnej.
Najczęstsze pytania
Co oznacza ból pod kolanem z tyłu u biegacza?
Najczęściej przeciążenie jednego ze ścięgien zginaczy kolana — półbłoniastego po wewnętrznej stronie albo dwugłowego uda po zewnętrznej — lub mięśnia podkolanowego, który daje ból głęboko z tyłu i z boku, typowo na zbiegach. Rzadziej jest to torbiel Bakera albo uszkodzenie tylnej części łąkotki. Zanim jednak zaczniesz ćwiczyć, wyklucz zakrzepicę: jednostronny obrzęk łydki, ocieplenie i ból przy chodzeniu to powód do kontaktu z lekarzem tego samego dnia.
Ból pod kolanem z przodu — co to może być?
Ból tuż pod rzepką, w miejscu, gdzie zaczyna się więzadło rzepki, nasilany przysiadami, skokami i zbieganiem, to zwykle tendinopatia więzadła rzepki. U nastolatka w okresie wzrostu ból na wypukłości kości kilka centymetrów niżej wymaga oceny lekarza. Punkt po wewnętrznej stronie, na piszczeli, 4–6 cm poniżej stawu, to zespół gęsiej stopki. Każdy z tych obrazów opisujemy w osobnym tekście w dziale o bólu.
Jak odróżnić torbiel Bakera od zakrzepicy?
W domu się nie da i nie warto próbować. Pęknięta torbiel Bakera wylewa płyn między mięśnie łydki i daje nagły ból, obrzęk i tkliwość — obraz tak podobny do zakrzepicy, że w piśmiennictwie nazywa się go rzekomym zapaleniem żył. Obie sytuacje mają ten sam termin: lekarz rodzinny albo SOR tego samego dnia, a przy duszności lub bólu w klatce piersiowej numer alarmowy 112. Rozstrzyga badanie, zwykle ultrasonograficzne.
Dlaczego kolano boli z tyłu przy zbieganiu, a pod górę nie?
Taki wzorzec opisano przy przeciążeniu mięśnia podkolanowego: biegacze zgłaszali początek bólu na zbiegach, a osoby chodzące po górach dopiero pod koniec długiego zejścia. Ten mały mięsień leżący głęboko z tyłu kolana pomaga hamować zsuwanie się kości udowej do przodu po piszczeli, gdy kolano ugina się pod ciężarem, a na zbiegu tego hamowania jest najwięcej. Dolegliwość bywała mylona z uszkodzeniem łąkotki bocznej.
Czy można biegać z bólem pod kolanem?
Przy przeciążeniu ścięgna — zwykle tak, w zmniejszonym zakresie, jeśli ból nie przekracza 3 w skali 0–10, nie narasta w trakcie biegu, a następnego ranka jest taki sam jak przed biegiem. Z planu wypada to, co boli: zbiegi przy bólu głęboko z boku, przyspieszenia i podbiegi przy bólu na ścięgnach. Nie biegasz przy obrzęku łydki, blokowaniu kolana, wyraźnym obrzęku stawu i bólu, który budzi w nocy — wtedy najpierw lekarz.