Ból i kontuzje

Naciągnięte ścięgno Achillesa — jak odróżnić naciągnięcie od zapalenia

„Naciągnięty Achilles” to nie rozpoznanie, tylko potoczne słowo, za którym kryje się zwykle jedna z czterech sytuacji: przeciążenie środkowej części ścięgna, przeciążenie przyczepu na pięcie, naderwanie lub zerwanie ścięgna albo naderwanie mięśnia łydki wyżej. Rozdzielają je trzy obserwacje: czy ból przyszedł w jednej sekundzie, czy narastał tygodniami, gdzie dokładnie kładziesz palec i czy potrafisz wspiąć się na palce jednej nogi. Niżej tabela czterech obrazów, wyjaśnienie, dlaczego bolące ścięgna Achillesa nazywa się dziś tendinopatią, a nie zapaleniem, trzy obserwacje do zrobienia w domu z ich realną trafnością, testy, którymi lekarz sprawdza zerwanie, i to, co zrobić w pierwszych dwóch tygodniach.

Redakcja Opublikowano Aktualizacja 16 min czytania
Biegaczka zatrzymała się na asfaltowej ścieżce w parku i pochylona stoi na lewej nodze, prawą stopę opiera samymi palcami o podłoże, prawą dłonią obejmuje tył kostki tuż nad piętą, ujęcie z boku i lekko z tyłu, późne popołudnie
To, czy ból przyszedł w jednej sekundzie, czy narastał przez trzy tygodnie, rozstrzyga więcej niż jego siła. Nagły ból nad piętą z utratą wspięcia na palce jednej nogi to sprawa na SOR tego samego dnia, nawet jeśli po kwadransie zelżał.

2–6 cm

nad przyczepem do pięty — tam boli przeciążona środkowa część ścięgna; to najtrafniejsza z prostych obserwacji

96 %

zerwań wykrył ucisk łydki (test Thompsona) w obserwacji 174 osób

4 obrazy

kryją się zwykle za słowem „naciągnięcie”: dwa nagłe i dwa narastające

12 tygodni

tyle trwają programy ćwiczeń z badań, zanim ocenia się ich efekt

Trzy rzeczy, które rozstrzygają

  • Moment początku dzieli „naciągnięcie” na dwie ścieżki: ból, który przyszedł w jednej sekundzie, to uraz — zerwanie ścięgna albo naderwanie łydki — a ból narastający tygodniami to przeciążenie ścięgna, czyli tendinopatia.
  • Najważniejszym testem jest wspięcie na palce jednej nogi. Po nagłym urazie, jeśli się nie udaje, jedziesz na SOR tego samego dnia — nawet gdy ból szybko zelżał, bo zerwane ścięgno nie musi długo boleć.
  • Bolące ścięgno nazywa się dziś tendinopatią, a nie zapaleniem, i nie wraca do formy od samego odpoczynku. Podstawą jest stopniowe obciążanie ćwiczeniami, a decyzję o bieganiu podejmuje się na podstawie sztywności następnego ranka.

„Naciągnięty Achilles” to nie rozpoznanie — co się za tym słowem kryje

„Naciągnięte ścięgno Achillesa” nie jest rozpoznaniem, tylko potocznym słowem, pod którym kryje się zwykle jedna z czterech różnych sytuacji: przeciążenie środkowej części ścięgna, przeciążenie jego przyczepu do kości piętowej, naderwanie lub zerwanie ścięgna albo naderwanie mięśnia łydki kilkanaście centymetrów wyżej. Odróżniają je trzy rzeczy, które sprawdzisz bez żadnego sprzętu: jak się zaczęło — w jednej sekundzie czy przez kilka tygodni, gdzie dokładnie boli i czy potrafisz wspiąć się na palce, stojąc tylko na tej nodze.

Drugie słowo z tytułu, „zapalenie”, też jest nieprecyzyjne. Przy bolących ścięgnach Achillesa u biegaczy lekarze i fizjoterapeuci mówią dziś o tendinopatii, czyli o przeciążeniowej zmianie w budowie ścięgna, a nie o klasycznym zapaleniu. To rozróżnienie nie jest pedanterią — zmienia to, co się robi w pierwszych tygodniach, i wyjaśniamy je w osobnej sekcji niżej.

Ten tekst dokłada do serwisu jedną rzecz: rozróżnienie. Pełny program ćwiczeń, dzienniczek sztywności porannej i czynniki ryzyka opisaliśmy w tekście o bólu ścięgna Achillesa po bieganiu.

Czerwone flagi — kiedy iść do lekarza

Nie stawiaj sobie rozpoznania. Te sytuacje nie są „naciągnięciem” i nie czekają:

  • poczułeś trzask albo uderzenie w tył podudzia, jakby ktoś kopnął cię w piętę, a potem nie potrafisz wspiąć się na palce, stojąc tylko na tej nodze — SOR tego samego dnia, nawet jeśli ból szybko zelżał
  • po nagłym zdarzeniu w biegu, skoku albo przy starcie do sprintu wyczuwasz w ścięgnie zagłębienie, przerwę lub uskok — SOR tego samego dnia
  • nie jesteś w stanie obciążyć nogi i przejść kilku kroków — SOR tego samego dnia
  • łydka po tej samej stronie spuchła, jest cieplejsza, boli przy chodzeniu, a jej obwód różni się od drugiej o ponad 3 cm — lekarz rodzinny albo SOR tego samego dnia, bo tak wygląda podejrzenie zakrzepicy
  • do bólu nogi dołącza duszność albo ból w klatce piersiowej — numer alarmowy 112
  • okolica ścięgna jest zaczerwieniona, gorąca, mocno obrzęknięta, a ty masz gorączkę — lekarz rodzinny lub SOR tego samego dnia
  • ból ścięgna zaczął się w trakcie albo krótko po kuracji przepisanej przez lekarza — skontaktuj się z lekarzem, który ją zlecił, zanim weźmiesz kolejną dawkę, bo niektóre grupy leków zwiększają ryzyko uszkodzenia ścięgien
  • bolą oba ścięgna albo obie pięty, a do tego masz poranną sztywność innych stawów lub kręgosłupa trwającą ponad 30 minut — lekarz rodzinny w ciągu 2 tygodni
  • do bólu dołącza drętwienie albo mrowienie stopy — lekarz przed kolejnym treningiem
  • ból nie zmniejsza się mimo 6–8 tygodni zmienionego treningu i ćwiczeń — fizjoterapeuta lub ortopeda. Przy bólu narastającym powoli, bez urazu, pierwszym kontaktem jest fizjoterapeuta.

Najważniejsza z tych pozycji to pierwsza, bo jest sprzeczna z intuicją. Zerwane ścięgno Achillesa nie musi długo boleć. Po ostrym bólu w chwili urazu przychodzi często wyraźna ulga i człowiek uznaje, że „tylko naciągnął”. Chodzić zwykle się da, bo stopę w dół potrafią zgiąć także inne mięśnie. Nie da się natomiast wspiąć na palce jednej nogi. Dlatego kryterium jest funkcja, a nie natężenie bólu.

Cztery obrazy pod jedną nazwą

Usiądź i przypomnij sobie dwie rzeczy: kiedy to się zaczęło i w którym miejscu kładziesz palec. Większość przypadków ustawi się w jednym z czterech wierszy.

Jak się zaczęłoGdzie boliWspięcie na palce jednej nogiCo to zwykle jestDo kogo i kiedy
Nagle, w jednej sekundzie: odbicie, start do sprintu, skok; trzask albo uczucie kopnięcia w piętęścięgno nad piętą; czasem wyczuwalne zagłębienieniemożliwe albo wyraźnie słabszezerwanie lub naderwanie ścięgnaSOR tego samego dnia
Nagle, przy przyspieszeniu albo na podbiegu; „kopnięcie” w łydkęśrodek łydki, zwykle po wewnętrznej stronie, wyraźnie wyżej niż ścięgnomożliwe, ale bolesnenaderwanie mięśnia brzuchatego łydkifizjoterapeuta w ciągu 3–7 dni; tego samego dnia, jeśli nie wspinasz się na palce
Narastał od kilku dni do kilku tygodni, często po skoku tempa, podbiegach albo zmianie butów; najgorzej rano, po rozgrzaniu słabnie2–6 cm nad miejscem, w którym ścięgno wchodzi w piętę; często wyczuwalne zgrubieniemożliwe, często bolesne i słabsze niż drugą nogątendinopatia środkowej części ścięgnafizjoterapeuta; pilniej, jeśli po 2 tygodniach zmiany treningu nie ma poprawy
Narastał; gorzej na podbiegach i przy zakładaniu butów z twardym zapiętkiemna samej kości piętowej, w miejscu przyczepumożliwetendinopatia przyczepu ścięgnafizjoterapeuta; inne ćwiczenia niż przy środkowej części

Tabela nie stawia rozpoznania, tylko porządkuje to, z czym idziesz do specjalisty. Dwa ostatnie wiersze są tym, co ludzie najczęściej nazywają „bolącymi ścięgnami Achillesa”, dwa pierwsze — „naciągnięciem”. Ból siedzący z boku pięty, a nie z tyłu, to inny temat, opisany w tekście o bólu pięty z boku, a ból pod piętą — w tekście o bólu pięty po bieganiu.

„Zapalenie ścięgna Achillesa” — dlaczego mówi się dziś tendinopatia

Przez dekady bolące ścięgno nazywano zapaleniem i tak też je leczono: odpoczynek, chłodzenie, leki przeciwzapalne, czekanie. W 2002 roku pięciu autorów, w tym patolog oceniający tkankę ścięgien, opublikowało w BMJ komentarz pod tytułem, który dobrze streszcza zmianę myślenia: czas porzucić mit „zapalenia ścięgna”. Ich teza brzmiała: bolesne, przeciążeniowe choroby ścięgien mają niezapalny obraz w badaniu tkanki, więc nazwa „zapalenie” opisuje je źle [4].

Nowsze badania tę tezę doprecyzowały, a nie obaliły. Przegląd z 2021 roku opisuje w tendinopatii dezorganizację włókien kolagenu, przyrost drobnych naczyń i zakończeń nerwowych, ale także zwiększoną liczbę komórek odpornościowych i mediatorów zapalnych [5]. Uczciwy stan wiedzy jest więc taki: to nie jest zapalenie w potocznym sensie, które „przejdzie, jak się wyciszy”, ale procesy zapalne odgrywają w nim jakąś rolę.

Dla biegacza z tej dyskusji wynika jedna praktyczna rzecz. Samo wyciszanie objawów nie odbudowuje ścięgna. W klasycznym badaniu z 1998 roku piętnastu rekreacyjnie trenujących sportowców z długotrwałym bólem środkowej części ścięgna wykonywało przez 12 tygodni ćwiczenia ekscentryczne z obciążeniem i wszyscy wrócili do biegania. W grupie porównawczej, leczonej odpoczynkiem, lekami, zmianą butów lub wkładek i fizjoterapią, leczenie zachowawcze nie pomogło nikomu i wszyscy trafili na stół operacyjny [6]. Badanie było małe i bez losowania, więc mówi o kierunku, a nie o skali — ale ten kierunek potwierdziły późniejsze badania z randomizacją, o których niżej.

Trzy obserwacje, które zrobisz w domu

Żadna z nich niczego nie rozpoznaje. Służą temu, żeby do gabinetu przyjść z konkretami i mieć punkt odniesienia za kilka tygodni. Nie rób ich po nagłym urazie z trzaskiem — wtedy obowiązuje ramka z czerwonymi flagami.

1. Gdzie boli — palcem, centymetr po centymetrze. Usiądź, wyprostuj nogę, przesuń kciuk i palec wskazujący wzdłuż ścięgna od pięty w górę. W badaniu porównującym dziesięć testów klinicznych z wynikiem badania ultrasonograficznego najlepiej wypadły dwa najprostsze: ból przy ucisku ścięgna (czułość 84%, swoistość 73%) i ból, który badany sam umiejscawia 2–6 cm nad przyczepem do kości piętowej (czułość 78%, swoistość 77%) [1]. W praktyce: jeśli boli w tym pasie, a w ultrasonografii jest tendinopatia, test wskaże ją mniej więcej osiem razy na dziesięć, ale mniej więcej co czwarta osoba bez zmian w ścięgnie też zgłosi tam ból. Grupa była mała, 21 osób, więc traktuj te procenty jako rząd wielkości.

2. Czy zgrubienie przesuwa się razem ze ścięgnem — test łuku i test uciskowy. Jeśli wyczuwasz bolesne zgrubienie, chwyć je delikatnie dwoma palcami i powoli poruszaj stopą w górę i w dół. Zgrubienie, które przesuwa się razem z ruchem stopy, leży w samym ścięgnie. Druga obserwacja na tym samym miejscu: znajdź najbardziej bolesny punkt przy stopie lekko opuszczonej, a potem przyciągnij palce maksymalnie w stronę goleni i uciśnij ten sam punkt jeszcze raz. W przeciążonym ścięgnie ból przy napiętym ścięgnie wyraźnie słabnie albo znika. Oba testy oceniono w badaniu z udziałem dziesięciu sportowców z tendinopatią i czternastu zdrowych: trzy metody — ucisk, test łuku i test uciskowy przy napiętym ścięgnie — liczone łącznie miały czułość około 59% i swoistość około 83% [2]. Wniosek: wynik dodatni coś mówi, ujemny mówi niewiele — mniej więcej cztery osoby z tendinopatią na dziesięć mogą mieć wynik „czysty”.

3. Wspięcia na palce jednej nogi — obie strony. Przy ścianie, palcem dla równowagi, pełny zakres ruchu, w równym rytmie. Policz powtórzenia na zdrowej i na bolącej nodze. Sprawna dorosła noga robi ich zwykle 20–25 — ten sam test i tę samą liczbę podajemy przy bólu łydki. Różnica między nogami to najprostsza miara, która za trzy tygodnie powie ci, czy idzie w dobrą stronę.

Zbliżenie na bosą stopę i dolną część podudzia osoby siedzącej na podłodze w salonie, noga wyprostowana, dwa palce dłoni delikatnie obejmują ścięgno kilka centymetrów nad piętą, stopa skierowana palcami w dół, miękkie światło dzienne
Zgrubienie, które przesuwa się pod palcami, gdy stopa idzie w górę i w dół, leży w samym ścięgnie. Taki test przy ujemnym wyniku niewiele wyklucza — w badaniu przeoczał mniej więcej cztery tendinopatie na dziesięć.

Co sprawdzi lekarz, gdy podejrzewa zerwanie

Jeśli trafisz na SOR po nagłym urazie, badanie zwykle zaczyna się od kilku prostych testów, wykonywanych bez urządzeń. Warto je znać, żeby wiedzieć, czy zostałeś zbadany.

TestJak wyglądaCzułośćSwoistość
Ucisk łydki (test Thompsona)leżysz na brzuchu, stopy poza krawędzią leżanki; lekarz ściska mięsień łydki — przy całym ścięgnie stopa zgina się w dół, przy zerwanym nie rusza się0,960,93
Test Matlesależysz na brzuchu, oba kolana zgięte pod kątem prostym; stopa po stronie zerwania opada do pozycji neutralnej albo palcami w stronę goleni, zdrowa zostaje lekko zgięta w dół0,880,85
Wyczuwanie przerwy w ścięgnielekarz przesuwa palce wzdłuż ścięgna, szukając zagłębienia0,730,89

Dane pochodzą z obserwacji 174 osób ze świeżym zerwaniem i 28 osób, u których zerwanie podejrzewano, ale go nie było [3]. Najciekawsze jest ostatnie zdanie tej pracy: u każdego pacjenta z zerwaniem co najmniej dwa testy były dodatnie. Dlatego badanie kliniczne rozstrzyga sprawę w większości przypadków, a obrazowanie dobiera lekarz według potrzeby. Samo wyczuwanie przerwy jest z tych testów najmniej czułe, więc „nic nie czuć pod palcami” niczego nie wyklucza.

Tych testów nie rób na sobie w domu jako sposobu na decyzję, czy jechać. Po trzasku i z niemożnością wspięcia na palce jedziesz niezależnie od tego, co pokaże ucisk łydki zrobiony przez kogoś z rodziny.

Pacjent leży na brzuchu na leżance w gabinecie, obie stopy wystają poza krawędź leżanki, dłonie lekarza w rękawiczkach obejmują i uciskają mięsień łydki jednej nogi, ujęcie z boku, bez twarzy w kadrze, białe prześcieradło jednorazowe
Ucisk łydki trwa kilka sekund i w obserwacji 174 osób z zerwaniem wykrył je w 96 przypadkach na sto. Jeśli po nagłym urazie wychodzisz z gabinetu, a nikt nie dotknął twojej łydki ani ścięgna, to nie był zbadany Achilles.

Naciągnięta łydka czy Achilles

Najczęstsza pomyłka w tym temacie dotyczy wysokości. Naderwanie mięśnia brzuchatego łydki też zaczyna się w jednej sekundzie i też bywa opisywane jako kopnięcie — ale boli w środku łydki, zwykle po wewnętrznej stronie, w miejscu, gdzie mięsień przechodzi w ścięgno, a nie kilka centymetrów nad piętą. Wspięcie na palce jest wtedy bolesne, ale zwykle wykonalne.

To rozróżnienie zmienia pilność. Przy bólu w połowie łydki, z zachowanym wspięciem i bez obrzęku całej łydki, pierwszy kontakt to fizjoterapeuta w ciągu kilku dni. Przy bólu nad piętą po nagłym urazie i bez wspięcia — SOR tego samego dnia. Cztery bóle łydki, z naderwaniem mięśnia, przeciążeniem, ciasnotą przedziałów i zakwasami, rozdzielamy w tekście o bólu łydki po bieganiu; skurcz w trakcie biegu to jeszcze inna sprawa, opisana przy skurczach łydek.

Pierwsze dwa tygodnie, gdy ból narastał powoli

Jeśli ramka z czerwonymi flagami cię nie dotyczy, a obraz pasuje do jednego z dwóch dolnych wierszy tabeli, cztery decyzje możesz podjąć od razu. Są odwracalne i nie wymagają rozpoznania.

  1. Z planu wypada najpierw intensywność, nie kilometry. Szybkie odcinki, podbiegi i skoki obciążają ścięgno najmocniej; spokojne bieganie po płaskim zostaje najdłużej. Mechanikę tej kolejności rozpisaliśmy w tekście o bólu Achillesa po bieganiu.
  2. O tym, czy dziś pobiec, decyduje następny poranek. W badaniu z randomizacją osoby z tendinopatią Achillesa, które biegały i skakały dalej według modelu monitorowania bólu, po roku miały wyniki takie same jak grupa, która przez sześć tygodni z tych aktywności zrezygnowała — w kwestionariuszu dolegliwości poprawiły się z 57 do 85 punktów na 100, a grupa odpoczywająca z 57 do 91, bez istotnej różnicy w tempie poprawy [8]. Progi tego modelu — ból w biegu do 5 w skali 0–10, bez narastania z tygodnia na tydzień i z poranną sztywnością wracającą do stanu wyjściowego — podajemy w tamtym tekście.
  3. Zacznij obciążać ścięgno, a nie tylko je oszczędzać. Dwa programy mają najlepsze dane: opuszczanie pięty z obciążeniem, czyli ćwiczenia ekscentryczne [6], oraz ciężkie i wolne wspięcia na palce na siłowni. W badaniu z randomizacją 58 osób z przewlekłą tendinopatią środkowej części ścięgna oba dały po 12 tygodniach i po roku tak samo dobre wyniki, ale ćwiczenia ciężkie i wolne były wykonywane sumienniej — 92% zaplanowanych sesji wobec 78% [7]. Przy bólu na przyczepie pięta nie schodzi poniżej poziomu podłogi. Szczegóły wykonania stoją w tekście o bólu Achillesa.
  4. Nie rozciągaj na siłę i nie roluj ścięgna. Mocne rozciąganie przy bólu na przyczepie dociska ścięgno do kości piętowej, czyli w miejsce, które ma odpocząć.
Osoba siedzi na krawędzi łóżka i stawia bose stopy na drewnianej podłodze, jedna płasko, druga na palcach, dłoń oparta o materac
W modelu monitorowania bólu najważniejszy odczyt dnia przypada rano: jeśli pierwsze kroki po wstaniu są sztywniejsze niż zwykle, poprzedni trening był dla ścięgna za mocny i dziś obciążenie idzie w dół.

Leki przeciwbólowe stosuj zgodnie z ulotką i po rozmowie z farmaceutą — ze świadomością, że zagłuszony ból pozwala biegać na przeciążonej tkance. Ile to potrwa, nikt uczciwie nie powie z góry: programy z badań oceniają efekt po 12 tygodniach i u części osób wtedy wystarcza, a u części dolegliwości ciągną się dłużej i wymagają prowadzenia przez fizjoterapeutę.

Czwartek, orlik, „naciągnięcie”

Czterdzieści cztery lata, biega od pięciu lat, trzy razy w tygodniu. W czwartek zamiast biegania gra z kolegami z pracy w piłkę na orliku. W dwudziestej minucie rusza do piłki i czuje uderzenie w tył nogi, tuż nad piętą. Odwraca się, bo jest pewien, że ktoś go kopnął. Nikogo za nim nie ma.

Ból jest ostry, ale po kwadransie wyraźnie słabnie. Kuleje, ale dochodzi do samochodu. W domu chłodzi nogę i mówi żonie, że „naciągnął Achillesa”. Rano wstaje, idzie do łazienki płaską stopą i zauważa tylko jedno: na palcach tej nogi nie da się stanąć ani na chwilę.

To jest dokładnie ten obraz z pierwszego wiersza tabeli i pierwszej pozycji w ramce. Nagły początek, uczucie kopnięcia, szybka ulga i brak wspięcia to nie naciągnięcie, tylko podejrzenie zerwania — i SOR tego samego dnia, nie za tydzień, „jak nie przejdzie”.

Najczęstszy błąd: słowo „naciągnięte” dyktuje leczenie

Słowo „naciągnięte” podsuwa dwa odruchy: odpocząć tydzień i porozciągać. Oba są złym pomysłem w każdym z czterech wierszy tabeli, tylko z innego powodu.

Przy zerwaniu tydzień czekania to tydzień straconego czasu na decyzję o leczeniu, a rozciąganie jest ostatnią rzeczą, której potrzebuje przerwane ścięgno. Przy tendinopatii tydzień odpoczynku wycisza objawy, ale nie podnosi tolerancji ścięgna na obciążenie — powrót do starego planu kończy się zwykle nawrotem po kilku treningach. Przy bólu na przyczepie mocne rozciąganie łydki ze stopniem dociska ścięgno do kości. Przy naderwanej łydce rozciąganie i rolowanie są w pierwszych dniach na liście rzeczy, których się nie robi.

Zanim cokolwiek zrobisz z „naciągniętym” Achillesem

  • Sprawdź wspięcie na palce jednej nogi — jeśli po nagłym urazie się nie udaje, nie ma czego leczyć w domu.
  • Ustal moment początku: jedna sekunda to uraz, kilka tygodni to przeciążenie, i to są dwie różne ścieżki.
  • Połóż palec tam, gdzie boli: pięta, kilka centymetrów nad nią czy połowa łydki.
  • Nie rozciągaj i nie roluj, dopóki nie wiesz, który to wiersz tabeli.

Co dalej

Jeśli obraz pasuje do tendinopatii, cały program ćwiczeń, model monitorowania bólu i harmonogram powrotu do tempa znajdziesz w tekście o bólu ścięgna Achillesa po bieganiu, a kolejność wracania do pełnej objętości — przy powrocie do biegania po kontuzji. Jeżeli ból rano siedzi raczej pod piętą niż nad nią, zajrzyj do tekstu o bolących piętach rano. Jeśli niedawno zmieniłeś buty na takie z niższą piętą, sprawdź, jak rozłożyć przejście, w tekście o dropie w butach do biegania. Przegląd pozostałych kontuzji biegaczy jest w tekście o najczęstszych kontuzjach, a cały dział — pod bólem i kontuzjami.

Źródła

  1. Hutchison A.M., Evans R., Bodger O., Pallister I., Topliss C., Williams P., What is the best clinical test for Achilles tendinopathy?, Foot and Ankle Surgery, 2013, 19(2):112–117, DOI 10.1016/j.fas.2012.12.006 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23548453
  2. Maffulli N., Kenward M.G., Testa V., Capasso G., Regine R., King J.B., Clinical diagnosis of Achilles tendinopathy with tendinosis, Clinical Journal of Sport Medicine, 2003, 13(1):11–15, DOI 10.1097/00042752-200301000-00003 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12544158
  3. Maffulli N., The clinical diagnosis of subcutaneous tear of the Achilles tendon. A prospective study in 174 patients, The American Journal of Sports Medicine, 1998, 26(2):266–270, DOI 10.1177/03635465980260021801 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9548122
  4. Khan K.M., Cook J.L., Kannus P., Maffulli N., Bonar S.F., Time to abandon the „tendinitis” myth, BMJ, 2002, 324(7338):626–627, DOI 10.1136/bmj.324.7338.626 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11895810
  5. Millar N.L., Silbernagel K.G., Thorborg K. i in., Tendinopathy, Nature Reviews Disease Primers, 2021, 7(1):1, DOI 10.1038/s41572-020-00234-1 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33414454
  6. Alfredson H., Pietilä T., Jonsson P., Lorentzon R., Heavy-load eccentric calf muscle training for the treatment of chronic Achilles tendinosis, The American Journal of Sports Medicine, 1998, 26(3):360–366, DOI 10.1177/03635465980260030301 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9617396
  7. Beyer R., Kongsgaard M., Hougs Kjær B., Øhlenschlæger T., Kjær M., Magnusson S.P., Heavy Slow Resistance Versus Eccentric Training as Treatment for Achilles Tendinopathy: A Randomized Controlled Trial, The American Journal of Sports Medicine, 2015, 43(7):1704–1711, DOI 10.1177/0363546515584760 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26018970
  8. Silbernagel K.G., Thomeé R., Eriksson B.I., Karlsson J., Continued sports activity, using a pain-monitoring model, during rehabilitation in patients with Achilles tendinopathy: a randomized controlled study, The American Journal of Sports Medicine, 2007, 35(6):897–906, DOI 10.1177/0363546506298279 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17307888

Lista źródeł sprawdzona 2026-10-01 w PubMed i Crossref. Ten artykuł ma charakter edukacyjny, nie stawia rozpoznania i nie zastępuje badania przez lekarza ani fizjoterapeutę — zasady tworzenia i weryfikacji naszych treści opisaliśmy w polityce redakcyjnej.

Najczęstsze pytania

Jak odróżnić naciągnięcie od zapalenia ścięgna Achillesa?

Po momencie początku. Ból, który przyszedł w jednej sekundzie, przy odbiciu, starcie do sprintu albo skoku, często z uczuciem kopnięcia w piętę, to uraz — i wtedy kluczowe jest, czy potrafisz wspiąć się na palce jednej nogi. Ból, który narastał przez kilka dni lub tygodni, jest najgorszy przy pierwszych krokach rano i słabnie po rozgrzaniu, to tendinopatia, czyli przeciążenie ścięgna, które potocznie nazywa się zapaleniem.

Co oznaczają bolące ścięgna Achillesa w obu nogach?

Najczęściej wspólną przyczynę przeciążenia: skok tempa albo objętości, nowe buty z niższą piętą, sezon podbiegów. Jeśli jednak obu ścięgnom albo obu piętom towarzyszy poranna sztywność innych stawów lub kręgosłupa trwająca ponad pół godziny, warto w ciągu dwóch tygodni porozmawiać z lekarzem rodzinnym. Pilnego kontaktu z lekarzem wymaga też ból ścięgien, który pojawił się w trakcie lub krótko po kuracji przez niego przepisanej.

Jak długo boli naciągnięty Achilles?

Tego nikt uczciwie nie poda z góry, bo zależy to od tego, co się kryje pod tym słowem. Przy przeciążeniu ścięgna programy ćwiczeń z badań oceniają efekt po dwunastu tygodniach i u części osób wtedy wystarcza, a u części dolegliwości trwają dłużej. Przy zerwaniu czas zależy od sposobu leczenia, o którym decyduje lekarz. Przy naderwaniu mięśnia łydki przerwa liczy się zwykle w tygodniach.

Czy z bolącym ścięgnem Achillesa można biegać?

Przy przeciążeniu narastającym powoli często tak, w zmniejszonym zakresie: z planu wypadają najpierw szybkie odcinki, podbiegi i skoki, a o kolejnym biegu decyduje sztywność następnego ranka. W badaniu z randomizacją osoby, które dalej biegały i skakały według modelu monitorowania bólu, po roku nie miały gorszych wyników niż te, które odpoczywały. Po nagłym urazie z utratą wspięcia na palce nie biegasz w ogóle, tylko jedziesz na SOR.

Czy naciągnięty Achilles widać na USG?

Przeciążenie ścięgna rozpoznaje się przede wszystkim na podstawie objawów i badania, a obrazowanie wykonuje się w części przypadków, gdy lekarz uzna je za potrzebne. Także zerwanie w większości przypadków rozstrzygają proste testy kliniczne — w obserwacji 174 osób z zerwaniem u każdej co najmniej dwa z nich były dodatnie. O tym, czy i jakie badanie obrazowe zlecić, decyduje lekarz.